warning: date() [function.date]: It is not safe to rely on the system's timezone settings. You are *required* to use the date.timezone setting or the date_default_timezone_set() function. In case you used any of those methods and you are still getting this warning, you most likely misspelled the timezone identifier. We selected 'Europe/Berlin' for 'CET/1.0/no DST' instead in /home/admin/domains/kontrowersje.net/public_html/archiwum/themes/kontrowersje/node.tpl.php on line 86.


Społeczna gospodarka rynkowa.

 "Zastanawialiście się kiedyś nad etymologią słów?" zapytała Dorola rozpoczynając swój tekst, który dał początek długiej i burzliwej "dyskusji". Czy zastanawialiśmy się? Tak, my, Ja, zastanowiliśmy się niedawno nad tym co oznacza "społeczna gospodarka rynkowa". Zastanowiłem się, ponieważ to ważne pojęcie, na tyle ważne, że wpisaliśmy je do konstytucji, jako "podstawę ustroju gospodarczego Rzeczypospolitej Polskiej", a profesor Kołodko na konwencji programowej SLD oświadczył, że trzeba do niej powrócić. Tylko do czego konkretnie tu powracać i czym w ogóle ta "społeczna gospodarka" jest? Gdyby spytać kogoś co oznacza to pojęcie, to pewnie usłyszelibyśmy, że chodzi o duży socjal, o jakąś "trzecią drogę" między wolnym rynkiem a socjalizmem, albo o państwowy interwencjonizm jaki proponują np. keynesiści. Niektórzy, np. wspomniany profesor Kołodko, twierdzą mniej lub bardziej bezpośrednio, że SGR jest alternatywą dla "neoliberalizmu". A czym jest w rzeczywistości? To najlepiej wiedzą ci, którzy stworzyli system społecznej gospodarki rynkowej, czyli niemieccy ordoliberałowie ( co ciekawe nazywani czasem "neoliberałami" :) ), "odpowiedzialni" za powojenny niemiecki "cud gospodarczy".


Gospodarka Niemiec po zakończeniu II wojny światowej nie wyglądała cudownie. Kraj poniósł pod koniec walk duże straty, wiele fabryk nie działało, wielu ludzi nie miało pracy, a pieniądz nie miał praktycznie żadnej wartości. Wciąż obowiązywał wojenny system kartkowy i reglamentacja towarów. Panowały niedobory, kwitł czarny rynek. Z taką sytuacją musiał zmierzyć się Ludwig Erhard, gdy w 1948 roku został szefem administracji gospodarczej zachodnich stref okupacyjnych Niemiec. Erhard był ekonomistą związanym z ordoliberalną "szkołą fryburską", głoszącą program społecznej gospodarki rynkowej. Teraz miał okazję wcielić ten program w życie. Zaczął od reformy walutowej: stare, bezwartościowe Reichsmarki, wymieniono na nową walutę, Deutsche Mark, po kursie 6,5 nowej marki za 100 starych. Jednocześnie uwolniono ceny i zniesiono system kartkowy - w ten sposób Niemcy porzuciły reglamentację i centralne planowanie wcześniej niż kraje, które wygrały wojnę, takie jak Wielka Brytania, czy Francja. W następnych latach Erhard - już jako minister gospodarki RFN - kontynuował zmiany: zniósł kontrolę płac, zmniejszył drakońskie stawki podatkowe, zwolnił z opodatkowania pracę w godzinach nadliczbowych, doprowadził do wymienialności marki niemieckiej na inne waluty i otworzył gospodarkę niemiecką na świat, prowadząc politykę wolnego handlu. Dzięki tej polityce Niemcy zaczęły się rozwijać. I to jak rozwijać: w ciągu kilkunastu lat z kraju zniszczonego wojną przekształciły się w trzecią potęgę gospodarczą świata. PKB rósł przez te kilkanaście lat w tempie blisko dziesięciu, a czasem nawet ponad dziesięciu procent rocznie i był to prawdziwy, autentyczny rozwój, a nie sztucznie pompowana bańka spekulacyjna. Bezrobocie spadło do poziomu 1% i wkrótce zaczęto ściągać do kraju robotników z innych państw.


Wiele osób nazywało to "cudem gospodarczym". Najbardziej "cudowne" było to, że Niemcy osiągnęli to wszystko samodzielnie, praktycznie bez żadnej pomocy, nie licząc Planu Marshalla, w ramach którego otrzymali niecałe 2 miliardy dolarów, mniej niż Brytyjczycy, czy Francuzi. Wprawdzie 2 miliardy sprzed 60 lat dziś byłyby warte blisko 20 miliardów, ale to i znacznie mniej niż wydano w czasie ostatniego kryzysu na ratowanie banków i bardzo mało w skali kraju mającego kilkadziesiąt milionów mieszkańców i zniszczoną gospodarkę. Poza tym RFN nie tylko dostawała pieniądze, ale musiała też spłacać odszkodowania wojenne i przyjąć miliony Niemców ze wschodu, uciekinierów z NRD, itd. Potrzeba było zatem czegoś więcej niż kilku miliardów dolarów, by odbudować kraj, nie mówiąc już o doprowadzeniu do "cudu". Tym czymś była praca i przedsiębiorczość, które zostały uwolnione przez reformy Erharda. Niektórzy twierdzili także, że trzeba więcej rządowej interwencji i pobudzania przez państwo "globalnego popytu", zgodnie ze wskazaniami Keynesa. Erhard nie zgadzał się jednak z taką polityką. Nie zgadzał się także na zbyt wielkie wydatki socjalne. Był przeciwnikiem państwa opiekuńczego i mówił, że sytuacja, w której ludzie najpierw płacą duże podatki, a potem ustawiają się w kolejce po pomoc państwową, by otrzymać z powrotem własne pieniądze byłaby groteskowa. Oczywiście nie znaczy to, że za czasów Erharda nie było w Niemczech socjalu, ani inwestycji państwowych. Były, ale ograniczone do takiego stopnia, by wydatki rządu nie przekraczały jego dochodów. Minister był bowiem zwolennikiem prawa Saya i przeciwnikiem keynesowskiej polityki sterowania globalnym popytem. Poza tym pamiętał hiperinflację z początku lat 20. i bał się jej powtórki. Dbał zatem o silny pieniądz i zrównoważony budżet, dzięki czemu za jego rządów udało się praktycznie zlikwidować inflację i deficyty.


Tyle jeśli chodzi o politykę gospodarczą, którą Ludwig Erhard prowadził, gdy był ministrem gospodarki. Taki minister mógłby być marzeniem ultra-neo-liberała, a skoro tak, to czym różniła się jego "społeczna gospodarka rynkowa", od "niespołecznej"? Różnica tkwi w "ładzie gospodarczym". Twórca ordoliberalizmu i przez pewien czas doradca Erharda, Walter Eucken, zauważył bowiem, że choć wolny rynek jest lepszy niż centralne planowanie, to ma zasadniczą wadę: monopole. Zdaniem Euckena oraz innych ordoliberałów, prawa ekonomii, takie jak choćby prawo podaży i popytu, mogą poprawnie funkcjonować tylko w warunkach wolnej konkurencji, a wolny rynek nie zawsze chroni wolną konkurencję. Na początku XX wieku w Niemczech, czy w USA, powstawało mnóstwo karteli, czyli grup dużych przedsiębiorstw, które zawierały między sobą zmowy cenowe i dzieliły rynek na swoje "strefy wpływów". Kartelizacja utrudniała, a często po prostu uniemożliwiała nowym firmom wejście na rynek, ograniczała wybór konsumentów i oznaczała w praktyce gospodarkę centralnie sterowaną, tyle tylko, że nie przez państwo, a przez prywatne oligopole. W ten sposób rynek sam się niszczył, bez żadnej rewolucji i bez większej ingerencji państwa ( choć nie zawsze, czasem monopole były tworzone przez państwo ). Ordoliberałowie twierdzili, że gospodarka skartelizowana służy tylko kartelom i jest podatna na kryzysy. Przeciwieństwem monopolu był dla nich "ład gospodarczy", oparty na wolnej konkurencji. Ten ład miało stworzyć państwo, poprzez tworzenie prawa antymonopolowego, urzędów antymonopolowych, otwarcie gospodarki na handel z zagranicą i pilnowanie, by każdy na rynku przestrzegał reguł gry. Gospodarka rynkowa oparta na takim ładzie służyłaby nie tylko wielkim firmom i grupom nacisku, ale całemu społeczeństwu i dlatego byłaby "społeczna".


Część ordoliberałów, takich jak Wilhelm Röpke, widziała jeszcze jedno zagrożenie dla wolnego rynku. Była nim "ploretaryzacja" społeczeństwa, czyli sytuacja, w której większość ludzi nie ma żadnej własności i jest przez to zależna od innych. Ludzie pozbawieni własności są bowiem podatni na hasła rewolucyjne, obiecujące powszechną równość i nowy, wspaniały świat, który niestety w praktyce okazuje się zwykle znacznie mniej wspaniały, niż zakładano w teorii. Röpke uważał więc, że jeśli chcemy uniknąć prób likwidacji własności, to trzeba ją upowszechnić. Ordoliberałowie znów widzieli tu rolę dla państwa, które miało wprowadzić przepisy korzystne dla powstawania wielu małych firm. Niektórzy z nich byli także zwolennikami państwowych kredytów dla początkujących przedsiębiorców, czy wsparcia przez rząd budownictwa mieszkaniowego, aby jak najwięcej ludzi miało przynajmniej minimum własności, w postaci własnego domu. W przeciwieństwie do części pozostałych zwolenników "upowszechniania mieszkań" chcieli jednak, by wszystkie te działania były podejmowane w miarę możliwości, czyli wtedy, gdy budżet na to stać. Sprzeciwiali się robieniu "dobrobytu" kosztem zadłużania państwa, podwyżek dopiero co zmniejszonych podatków, czy "grzebania" przy pieniądzu i stopach procentowych. Krótko mówiąc "społeczna gospodarka rynkowa", jaką proponowali, miała polegać przede wszystkim na wolnym rynku z ograniczoną ingerencją państwa, taką ingerencją, która zamiast "poprawiać" rynek, czy go zastępować, chroni jego prawidłowe funkcjonowanie. Był to zatem zupełnie inny interwencjonizm niż ten proponowany przez Keynesa, nie miał on też nic wspólnego z "państwem opiekuńczym".


Dzisiejsze Niemcy bardziej przypominają właśnie państwo opiekuńcze, niż państwo, którego chcieli ordoliberałowie. Polska polityka gospodarcza też pewnie nie spodobałaby się Erhardowi. Wciąż możemy jednak powrócić do społecznej gospodarki rynkowej i mam nadzieję, że to zrobimy.


5.920002
Twoja ocena: Brak Średnia ocena: 5.9 (12 głosy/głosów)
Zostaw link w miejscach, które odwiedzasz lub/i skorzystaj z gotowych odnośników!

Jestem za

Termin ten rozumiem tak: rynkowe stosunki gospodarcze, znaczy się rynek decyduje o tym co produkować i o poziomie cen, a właścicielami środków produkcji jest społeczeństwo, ale też na zasadach kapitałowych a nie np. nacjonalizacji. Widzę to tak: Kulczyk część swoich dochodów, np. 50% w formie akcji oddaje do rządowej puli na giełdzie, które są rozdysponowane przez kolejne rządy wśród mniej zamożnej części społeczeństwa. Kulczyk dalej realizuje swoją kapitalistyczną rządzę zysku, tyle że trochę wolniej, Kołodko dostaje Nobla, a mnie zamykają do Tworek. Mam tylko prośbę: Kołodko zmień tę pizdowatą fryzurę.


Jeszcze nigdy tak niewielu nie zrobiło wała z tak wielu


To nie do końca tak. Chodzi

To nie do końca tak. Chodzi raczej o to, że rynek decyduje o tym co produkować i o poziomie cen, właścicielami środków produkcji są prywatni przedsiębiorcy, a państwo chroni konkurencję i "upowszechnia własność", stwarzając m. in. korzystne warunki dla rozwoju przedsiębiorczości. Kołodko jeśli dostaje Nobla, to raczej nie za "społeczną gospodarkę rynkową", bo coś mi się wydaje, że jak mówi o SGR, to ma na myśli raczej państwo opiekuńcze, jakie istnieje w dzisiejszych Niemczech, czy w Szwecji, a nie projekt ordoliberałów. Problem polega właśnie na tym, że ludzie często mówią "społeczna gospodarka rynkowa", a myślą "socjalizm", tymczasem to dwie zupełnie różne sprawy.


Toż napisałem

Kołodko za sgr do nagrody Nobla, ja za jej "tfurczy" rozwój do Tworek.
Nie tak poważnie z tym wszystkim.


Jeszcze nigdy tak niewielu nie zrobiło wała z tak wielu


tradycyjnie 6+ :), oj

portret użytkownika czarodziejka
6

tradycyjnie 6+ :), oj przydałby się Duralex on zawsze coś wnosi do dyskusji no i TY masz z kim polemizować


Dzięki Ci za ocenę i dobre

Dzięki Ci za ocenę i dobre słowo. Duralexa dawno nie widziałem, od jakichś paru tygodni.


Cześć, cześć

6

Oświecona się poczułam w tym temacie, że o zakresie nie wspomnę. Bez bicia przyznaję, że określenie "społeczna gospodarka rynkowa" uważałam za oksymoron, pewnie ze względu na Kołodkę.
Wszystkiego najlepszego w Nowym Roku, bo wcześniej nie było okazji. Egoistycznie życzę weny, weny, weny, altruistycznie natomiast samego dobrego w życiu.
Pozdrawiam


Za różne takie...


Wiesz, że zapomniałem Cię

Wiesz, że zapomniałem Cię zapytać, czy dostałaś pod choinkę Bastiata? A zamierzałem. Też Ci życzę Szczęśliwego Nowego Roku.


Mikołaj miał sajgon przed świętami,

poza tym w tym roku postanowiłam mu kupić prezent wymagający osobistego zaangażowania z jego strony, więc przed gwiazdką ustaliliśmy, że obdarujemy się w tym samym czasie. Jednym słowem, dostałam, choć jeszcze nie do ręki.


Za różne takie...


może o to chodzło?

6

Myślę, że ci którzy termin "społeczna gospodarka rynkowa" wprowadzili do Konstytucji, mieli na myśli kapitalizm, ale wzbogacony o wysokie podatki.
W tym raju zysk mają wypracowywać firmy prywatne, ale jego podziałem zajmuje się państwo, bo ono lepiej wie czego komu potrzeba.


Chlor


Całkiem możliwe, ale myślę,

Całkiem możliwe, ale myślę, że chodziło raczej o to, żeby brzmiało "kompromisowo". W każdym razie mamy w konstytucji "społeczną gospodarkę rynkową" i powinniśmy ją budować, zwłaszcza, że to naprawdę bardzo dobry system, oczywiście jeśli rozumiemy przez nią to, co Erhard.


Jedno słowo i tak różne znaczenia

portret użytkownika Lukrecja
6

W zależności, kto je wypowiada. U nas „SPOŁECZNA” kojarzy się ze „sprawiedliwością społeczną” czyli jakąś specjalną sprawiedliwością czyli chyba z niesprawiedliwością.
Pytanie, dlaczego od tego odeszli. Czy wiązały się z taką gospodarką jakieś szczególne przykrości dla obywateli? Widzę np. takie : konieczność myślenia, planowania, samodyscypliny, albo może kłopotliwe ryzyko.


Obywatele akurat popierali

Obywatele akurat popierali społeczną gospodarkę rynkową i cenili Erharda. Cenili na tyle, że przez prawie 20 lat był w rządzie ( najpierw jako minister gospodarki, potem jako minister i wicekanclerz, na końcu przez trzy lata jako kanclerz ), a przez 28 lat ( do swojej śmierci ) w parlamencie, do którego był wybierany z okręgu jednomandatowego. Ludziom podobał się system SGR, bo zniknęły powojenne niedobory i bieda, półki w sklepach zapełniły się towarami, inflacja i bezrobocie zostały praktycznie zlikwidowane, a dochody ludności rosły. Jak doszło do zmiany tego systemu w państwo opiekuńcze? Stopniowo, zaczęło się pod koniec lat 50., gdy politycy wymusili na Erhardzie m. in. dużą podwyżkę rent i emerytur. Wprawdzie nie było nawet jakichś wielkich nacisków społecznych, by to zrobić, ale zbliżały się wybory, a dzięki polityce Erharda państwo miało do dyspozycji dość spore oszczędności, więc postanowiono zrobić wyborcom prezent. Wtedy była bardzo dobra koniunktura, więc nie przyniosło to ani wzrostu podatków, ani deficytu, ale kiedy w 1966 roku wzrost gospodarczy zwolnił i wzrosło bezrobocie, to zaczęły się problemy. Erhard nie chciał deficytu, ale utrzymanie równowagi budżetowej wymagało albo niewielkiej podwyżki podatków, albo cięcia wydatków, a na to nikt się nie zgodził. Koalicja CDU/CSU-FDP się rozpadła, Erhard podał się do dymisji i powstała nowa koalicja chadeków z socjaldemokratami, którzy trzy lata później wygrali wybory. Nowy rząd zaczął wtedy zwiększać socjal, a dalej poszło "z górki".


To brzmi groźnie dla obywateli,

portret użytkownika Lukrecja

bo widać,jak łatwo ich w konia zrobić. Chociaż nie wierzę, że się nie cieszyli i nadal nie cieszą.
Biedny Erhard, nawet mu nie przyszło do głowy żeby załatwić sobie posadę w radzie nadzorczej spółki zagranicznej, którą popierał, jak był przy władzy, bo pewnie takiej spółki nie było. Tyle naszego, że nie musimy się wstydzić za polskich polityków, bo są lepsze od nich cwaniaki na swiecie.


Taki biedny to nie był, w

Taki biedny to nie był, w końcu mało któremu politykowi udaje się tyle osiągnąć i zasiadać w rządzie przez 18 lat.


To w porównaniu do Schrödera

portret użytkownika Lukrecja

Schröder nie zasiadał 18 lat w rządzie, jemu zależało na innych wartościach. Trzeba przyznać, że nastąpił upadek morale polityków.


To ładny obrazek

portret użytkownika Soosell
6

Ale w Polsce niemożliwy do realizacji.
Bolszewicy z PiS i "S" na to nigdy nie pozwolą...


Soosell KO02LG


JA pewnie w pracy…

portret użytkownika Lukrecja

Jak i dlaczego się to w Niemczech skończyło?


SGR jest dobry dla wyciągnięcia kraju z jakiegoś kryzysu lub zniszczeń, potem nikt już nie jest zainteresowany, Ani obywatele, bo trzeba pracować, ani rządzący, bo jakie mieliby profity?
U nas to nie przejdzie, bo ani PiS ani S, ani inni populiści, ani PO na to nie pójdą. (każdy z innych powodów)
Coś takiego mniej więcej proponuje (czy proponowała UPR) jednak w tym kształcie skazane jest na klęskę. Tzn. kobiety do domów jeszcze dałoby się zagonić, ale jak zapędzić mężczyzn do pracy, to ja nie mam pojęcia.


Dalej. Żaden kraj nie żyje na pustyni. Niektóre próbują z bardzo kiepskim skutkiem. Na ogół. Udało się Szwajcarii, Anglii, ale z innego powodu. Ten sam model panował w Stanach, teraz się to na naszych oczach kończy. Chodzi o to, że nawet jak taki rząd-samobójca dopilnuje, aby w kraju nie tworzyły się kartele, to one i tak wejdą z zagranicy.
No i globalizacja. Mająca dużo zalet ale i wad a niemożliwość prowadzenia społecznej gospodarki rynkowej w jednym tylko kraju jest taką wadą.


Tylko tyle napiszę,

portret użytkownika pan_glosny

że brakuje tu nowych tekstów 'Ja'...


Pan Głośny


- Panie kapitanie, przyniosłem wniosek o przepustkę.
- No to co tak stoisz... Wstaw do lodówki!


Opcje wyświetlania odpowiedzi

Wybierz preferowany sposób wyświetlania odpowiedzi i kliknij "Zapisz ustawienia" by wprowadzić zmiany.